Standaardisatie: de volgende stap in de ontwikkeling van BIM

Standaardisatie: de volgende stap in de ontwikkeling van BIM

04/12/2018 - 12:19

Het gebruik van BIM in de bouw- en installatiesector neemt nog steeds toe, zowel in Nederland als in andere Europese landen. Wat is de actuele stand van zaken op dit gebied? Welke stappen zijn er nog te nemen om te zorgen voor een verdere integratie van BIM (Building Information Modelling) in het bouwproces en hoe kunnen fabrikanten hieraan bijdragen?

Nederland is één van de voorlopers binnen Europa wat betreft het gebruik van BIM. Zo blijkt uit recent onderzoek van Arch-Vision dat 63% van de Nederlandse architecten BIM al gebruikt, vergeleken met ‘slechts’ 38% van de architecten uit het Verenigd Koninkrijk. In hetzelfde onderzoek werd ook gevraagd wat de grootste knelpunten zijn waar architecten tegenaan lopen om BIM (meer) in te zetten. Uit Tabel 1 blijkt dat deze een gebrek aan kennis als gemeenschappelijke deler hebben:

Tabel 1: Wat zijn volgens architecten de grootste knelpunten van BIM (in Nederland), in %

Top 5 knelpunten  
Het vereist meer tijd 21%
Vereist veel informatie (in een vroege fase) 17%
Nog niet alle partijen kunnen al werken met BIM 13%
Te ingewikkeld 9%
Het vereist training/opdoen van kennis 7%

Bron: Arch-Vision (2018)

BIM is uiteraard geen afgerond geheel en nog volop in ontwikkeling. De samenwerking in bouwprojecten verandert hierdoor ook. Dat vraagt van alle partijen uit de bouwkolom (architecten, fabrikanten, leveranciers, aannemers) dat zij hun producten of diensten afstemmen op het gebruik van BIM. Aan verschillende marktpartijen werd door BouwKennis gevraagd welke thema’s in 2018 en 2019 prioriteit hebben. Uit de antwoorden blijkt dat BIM met name onder architecten en fabrikanten een prominente positie noteert (Tabel 2).

Tabel 2: Thema’s met prioriteit in 2018 en 2019, per marktpartij (in %, max. 3 antwoorden)

  Hoofdaannemers & B&U Architecten Bouwman. en advies Fabrikanten Handelaren Ontwikkelaars
Kwaliteit personeel 50 6 31 46 39 44
Duurzaamheid (energiebesparing en -opwekking 41 60 36 30 18 35
Veiligheid 30 11 37 30 27 30
Efficiënte processen (BIM, prefab, plug&play) 13 37 22 34 11 11
Bouwlogistiek 23 11 20 10 23 30
Circulair bouwen 16 31 17 21 9 11
Faalkostenreductie 19 26 10 15 16 19
Ketensamenwerking 13 29 15 20 20 9
Digitalisering (Internet of Things, sensoren, big data) 8 11 10 23 27 15
Geen van deze 2 6 5 0 2 0
Anders 0 3 3 7 0 0
Weet niet/geen mening 17 3 12 11 14 15

Bron: Bouwkennis (2018)

Behalve het vergroten van de efficiëntie bij processen, speelt BIM natuurlijk ook een rol bij andere thema’s, zoals faalkostenreductie, bouwlogistiek en digitalisering. Wanneer BIM een prioriteit is bij een marktpartij, hoeft dat niet te betekenen dat het hier gaat om een eerste kennismaking met werken in BIM. Ook het verder beschrijven van producten volgens open standaarden, het opleiden van personeel dat met BIM gaat werken of het verhogen van de arbeidsproductiviteit kunnen redenen zijn om meer met BIM te gaan doen in 2018-2019.

Het belang van standaardisatie

Een belangrijke stap om BIM nog grootschaliger en efficiënter in te zetten, is het werken met uniforme standaarden. Op dit moment zijn in Nederland twee ontwikkelingen zichtbaar. Zo werken veel fabrikanten momenteel hard om hun data op een uniforme manier te rangschikken. ETIM MC (ETIM Modelling Classes) is hiervoor dé standaard. In de installatiebranche is op dit moment het gros van de toe te passen producten al beschreven met ETIM MC. ETIM MC maakt het mogelijk dat installateurs op een efficiënte manier van generiek naar specifiek kunnen engineeren door de data van fabrikanten op een bepaalde fase in het ontwerp te koppelen aan uniforme BIM-objecten. Naast het efficiënter doorlopen van de verschillende stadia van het ontwerp, is ook het voordeel dat de uitwisselbaarheid van de ontwerpen beter is gegarandeerd. Een groot voordeel, omdat er verschillende softwareoplossingen van bedrijven in omloop zijn die door verschillende leveranciers zijn gemaakt en niet automatisch compatibel zijn met elkaar. Op dit moment werkt UNETO-VNI aan een eerste proof of concept om te demonstreren hoe installateurs maximaal kunnen profiteren van dit keteninitiatief!

Building Smart

In het onderwijs is er ook steeds meer aandacht voor BIM. Dat gebeurt via de opleidingen zelf, maar ook via externe initiatieven. Building Smart is een internationale organisatie die als doel heeft het gebruik van standaardisatie via open BIM-standaarden te bevorderen. Daarnaast wil Building Smart een internationaal erkende mastertitel ontwikkelen. Hiermee kunnen Nederlandse studenten met deze titel ook in andere landen werken als BIM-engineer en worden internationale barrières geslecht. Anderzijds kunnen ook werknemers uit het buitenland in Nederland aan de slag, bijvoorbeeld om zo het tekort aan BIM engineers en modelleurs aan te pakken.

Durven te veranderen

Een belangrijke bottleneck die het gebruik van BIM nog in de weg staat, is het gebrek aan kennis wat nog deels aanwezig is in de sector. Dat betreft niet alleen kennis van hoe BIM werkt, maar vooral ook kennis en durf om te veranderen. Standaardisatie betekent meer openheid en samenwerking en dat vergt een andere manier van werken. Die verandering zal deels vanuit de sector zelf komen, maar ook deels top-down worden ‘opgelegd’ doorat de overheid inzet op een duurzamere samenleving. BIM speelt een essentiële rol bij onder andere het reduceren van faalkosten, verminderen/voorkomen van onnodige afvalstromen, het ondersteunen van circulair bouwen en het stimuleren van prefab. Het lijkt daarom een kwestie van tijd voordat de sector massaal overgaat tot standaardisatie en het gebruik van BIM verder omarmt.

Legrand heeft onlangs al zijn BIM Revit files geüpdatet en aangevuld en gelanceerd op het nieuwe portaal www.legrandbim.com. Totdat ETIM MC en UOB als volledige standaard voor de Nederlandse markt zijn ontwikkeld, kunnen installateurs hier de Legrand specifieke Revit-families downloaden.