Circulair bouwen: de stand van zaken

Circulair bouwen: de stand van zaken

19/06/2019 - 08:27

Een energieneutraal gebouwde omgeving, dat is hoe Nederland er in 2050 uitziet. Een belangrijk onderdeel daarvan is dat in 2050 de gehele bouwkolom circulair georganiseerd dient te zijn. Voordat het zover is, moet er nog wel het nodige gebeuren in de sector. We vertellen je graag meer over de ins en outs en de gevolgen van circulair bouwen voor de installateur.

Circulaire economie

Uit onderzoek van BouwKennis (2018) blijkt dat 42% van de installateurs aangeeft dat het onduidelijk is wat circulair bouwen inhoudt. Er valt dus nog een hoop te winnen op dit gebied in de installatiesector. Wat is het precies, circulair bouwen? Volgens de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland houdt de circulaire economie in dat we onze gebouwen en infrastructuur zo gaan ontwikkelen dat materialen en grondstoffen maximaal hoogwaardig herbruikbaar zijn, we geen fossiele energiebronnen meer gebruiken en we onze ecosystemen niet verder aantasten. De bouwketen werkt veel met zware materialen. De winning, de bewerking en het transport hiervan, zorgen voor een grote belasting van de aarde. Met de komst van circulair bouwen, schakelt de hele bouwketen om naar het gebruik van materialen en componenten die herbruikbaar of hernieuwbaar zijn.

De feiten en cijfers

We schreven eerder over circulair bouwen in dit artikel, toen legden we vooral uit hoe de installatiebranche kan inspelen op circulariteit en schreven we hoe de vlag er bijhing. De installatiebranche gaf toen met per saldo 10% aan dat over tien jaar meer met hergebruikte materialen wordt gewerkt dan met nieuwe. Daarnaast zagen de installateurs de aannemers B&U met 39% en de architecten met 24% als grootste aanjagers als het gaat om circulair bouwen. Kijken we naar juli 2018, dan zien we dat de overheid met 34% en de architecten met 21% genoemd worden als grootste aanjagers. Volgens de sector is dus een grote rol weggelegd voor de overheid als het gaat om het stimuleren van het gebruik van circulaire materialen. Maar wat kan de installatiebranche zelf doen?

Circulariteit vanaf de ontwerpfase meenemen

Circulair bouwen heeft invloed op de gehele cyclus, samenwerking binnen de bouwkolom is dan ook van groot belang om de cirkel rond te krijgen. Daar is 62% van de installateurs het mee eens, zo blijkt uit onderzoek. Steeds meer gebeurt dit natuurlijk al in projecten waarbij met BIM (Bouw Informatie Model) wordt gewerkt. Hierbij kan in het 3D-model worden aangegeven welke materialen herbruikbaar zijn of wat de milieubelasting is van materialen. Zo kan al in de ontwerpfase rekening gehouden worden met circulariteit. Belangrijk, omdat steeds meer opdrachtgevers dit als een harde eis meenemen in hun projecten. Nu al schroeft de overheid de eisen op het gebied van circulaire aanbestedingen op, als gevolg van de Transitieagenda Circulair Bouwen.

Materialenpaspoort

Een ontwikkeling die het gebruik van circulaire materialen stimuleert, is het materialenpaspoort. Dit is een digitaal bestand waarin alle kenmerken van materialen beschreven staan. Een voorbeeld hiervan is Madaster, het ‘kadaster’ voor materialen. Met het materialenpaspoort wordt het makkelijk om bestaande panden te ‘oogsten’ in plaats van te slopen en materialen niet te vernietigen maar (elders) te hergebruiken. Dat geldt natuurlijk voor bouwmaterialen, maar zeker ook voor de installaties die in gebouwen aanwezig zijn. Door de gegevens van materialenpaspoorten te koppelen met een BIM-model, zal voor een volledig bouwproject data beschikbaar komen over de mate waarin de gebruikte materialen circulair zijn. Zo zie je aan het eind van de levenscyclus van een gebouw in één oogopslag welke grondstoffen en materialen nog geschikt zijn voor hergebruik. Op deze manier wordt het mogelijk om retourstromen efficiënt in te richten en wordt de verspilling van materialen teruggedrongen. Tegelijkertijd kan materiaal hergebruikt worden in nieuwe bouwprojecten, waardoor er minder primaire grondstoffen verbruikt worden in productieprocessen.

De circulaire installateur

Het materialenpaspoort, BIM en stekerbaar installeren, het zijn allemaal ontwikkelingen die bijdragen aan een circulaire economie. De milieubelasting van materialen kan hoog zijn, zeker van installaties. Sinds begin 2018 heeft de zogeheten MPG (Milieu Prestatie Gebouwen) een maximale grenswaarde van 1,0. Het is daarom noodzakelijk om al vroeg in een project te kijken welke materialen geschikt zijn voor hergebruik en in welke mate ze het milieu belasten. Het inbrengen van circulariteit in bouwprojecten zal van alle partners inspanning vereisen en niet van het ene op andere moment volledig ingericht zijn. Wel is het moment daar om er nu mee te starten en te zorgen dat jij als installateur klaar bent voor de toekomst!